Các loại giun sán

Các loại giun sán

Sau đây là một số trường hợp sán lãi thường thấy.

Giun đũa

Bệnh giun đũa là gì?
Giun đũa là loại ký sinh trùng hình tròn, sống trong ruột con người. Giun cái trưởng thành có thể có thể dài tới 36 phân. Nhiều người chứa cả trăm con giun đữa trong ruột.

Bệnh giun có thường thấy không?

Giun đũa là bệnh phổ biến nhất ở con người trong số các loại ký sinh trùng tiêu hóa.

Bệnh hiện diện khắp nơi trên thế giới, đặc biệt là tại các địa phương có khí hậu ôn hòa và nóng. Tại những vùng dân cư kém vệ sinh công cộng, hầu như người nào cũng mắc bệnh ký sinh này. Trẻ em thường hay mắc bệnh giun hơn người lớn.

Dấu hiệu khi bị bệnh giun đũa

Đa số bệnh nhân không có dấu hiệu nào, nhưng người bị nhiễm thường chậm tăng trưởng và nhẹ cân. Nếu trong ruột có nhiều giun, bệnh nhân thấy đau bụng. Bệnh nhân ho và khó thở khi giun non di chuyển lên phổi. Nghẹt ruột xẩy ra khi có cả trăm con giun cuộn tròn trong ruột.

Giun đũa lây truyền cách nào?

Trứng giun có trong phân của người bị nhiễm. Phân lẫn trong đất trên đường phố. ruộng vườn, sân chơi... Người nhiễm bệnh khi đưa tay có dính trứng giun lên miệng. Chẳng hạn, trẻ em chơi nghịch trên sân, tay dính đất cát nhiễm trứng, rồi đưa tay quệt miệng hoặc ăn rau tưới bón bằng phân người bệnh mà không nấu chín rửa sạch.

Khi vào tới bao tử, trứng nở thành ấu trùng. Ấu trùng di chuyển một vòng phức tạp qua tĩnh mạch cửa gan, tim, phổi, khí quản và họng trước khi trở lại dạ dày và ruột để phát triển thành giun trưởng thành. Giun cái sẽ đẻ trứng và chu kỳ bắt đầu trở lại với trứng trong phân. Trung bình mỗi chu kỳ kéo dài trong khoảng 2 hoặc 3 tháng.

Xác định bệnh

Nhân viên y tế sẽ yêu cầu lấy một chút phân để thử nghiệm tìm giun và trứng giun trong phân.

Nhiều người thấy giun lẫn trong phân khi đại tiện hoặc giun nhảy ra ngoài miệng khi ho.

Điều trị giun đũa

Phụ nữ có thai nhiễm giun đũa có cần điều trị không?

Nhiễm giun đũa thường thường là nhẹ và không phải là trường hợp khẩn cấp. Ngoại trừ khi bị nhiễm nặng, việc điều trị có thể trì hoãn tới sau khi sinh con.

Làm sao để tránh nhiễm giun đũa?

a. Tránh tiếp xúc với đất có thể lẫn phân người

b. Không đại tiện ngoài vườn, nơi đồng ruộng

c. Gói và vứt bỏ phân tã trẻ em một cách cẩn thận.

d. Rửa tay sạch sẽ với xà-bông và nước trước khi ăn hoặc làm bếp.

e. Khi đi tới các địa phương kém vệ sinh công cộng, tránh tiêu thụ thực phẩm nước uống nghi là bị nhiễm trứng giun.

f. Rửa sạch, gọt vỏ hoặc nấu chín rau hoặc trái cây trước khi ăn
 

Giun Kim
Nhiễm Giun kim là bệnh thường thấy tại các địa phương có khí hậu ôn hòa và trình độ vệ sinh công cộng cao. Trên thế giới, có khoảng 200 triệu người mắc bệnh mà đa số là trẻ em.

Tại Hoa Kỳ, có tới 1/3 tổng số trẻ em bị bệnh giun kim. Ở Việt Nam có khoảng 40 triệu người mắc bệnh.

Giun kim là gì
Giun kim là những ký sinh trùng rất nhỏ, hình sợi, dài khoảng 12mm. Giun sống trong phần trên của ruột già và thường bò ra hậu môn người nhiễm bệnh vào buổi tối để đẻ trứng.

Giun kim lây lan như thế nào?

Bệnh giun kim lây lan rất nhanh. Người nhiễm bệnh khi nuốt phải trứng giun kim có lẫn trong thực phẩm, nước uống, ly bát, khăn trải giường, khăn lau tay, quần áo (đặc biệt là quần lót, áo ngủ), đồ chơi trẻ em, mặt bàn trong bếp, phòng tắm, cầu tiêu...

Vào đến hệ tiêu hóa, trứng nở ra ấu trùng ở ruột non, rồi di chuyển xuống ruột già và sống ký sinh ở đây, đầu bám chặt vào thành ruột.

Khoảng từ 2 tới 4 tuần lễ sau, giun cái trưởng thành, xuất hiện ở hậu môn, đẻ ra trứng và gây ra cảm giác rất ngứa cho người bệnh ở hậu môn. Bệnh nhân gãi hậu môn, trứng dính vào móng tay. Từ móng tay, trứng sẽ được đưa tới mọi nơi mà người bệnh sờ vào.Trên các vật dụng này, trứng có thể còn sống được tới 2- 3 tuần lễ.

Dấu hiệu của bệnh giun kim

Bệnh giun kim đôi khi không gây ra triệu chứng nào. Khi có triệu chứng thì dấu hiệu ngứa chung quanh hậu môn là rõ ràng và đặc biệt nhất. Bệnh nhân thường bị ngứa vào ban đêm, khi giun kim chui ra đây để đẻ trứng. Cơn ngứa rất khó chịu, khiến người bệnh phải gãi... Ở phụ nữ, giun kim có thể xâm nhập cửa mình, gây viêm nhiễm.

Khi người bệnh đại tiện, giun kim từ hậu môn có thể dính trên mặt bàn cầu. Trứng giun kim cũng thấy ở quần lót của người bệnh khi thức dậy vào buổi sáng.

Xác định bệnh

Xác định bệnh giun kim bằng cách tìm ra trứng giun ở móng tay người bệnh hoặc lấy miêng băng keo, áp lên hậu môn rồi tìm trứng dính trên băng keo qua kính hiển vi.

Điều trị

Giun có thể bị tiêu diệt với một liều thuốc uống Bendazole 100mg uống một lần. Thường thường mọi người trong nhà cần uống thuốc để tiêu diệt giun.

Phòng ngừa

Sau đây là mấy cách để ngăn ngừa lây lan giun kim cho người trong gia đình:

- Rửa tay với xà-bông và nước sau khi đại tiện, sau khi chơi ở ngoài nhà, trước khi ăn.

- Tắm rửa và thay quần áo lót mỗi ngày.

- Cắt móng tay và giữ móng tay sạch sẽ.

- Tránh gãi khi thấy ngứa ở hậu môn.

- Giặt quần áo ngủ, khăn trải giường ... thường xuyên.

Giun móc

Giun móc là bệnh thường thấy tại các địa phương có khí hậu nóng, nơi mà dân chúng hay đại tiện bừa bãi trên đồng ruộng, mặt đất ẩm thấp. Trứng từ phân lẫn trong đất cát và nở ra ấu trùng, nằm đợi trên mặt đất ẩm cho tới khi xâm nhập qua da ở bàn chân người.

Từ da, ấu trùng di chuyển theo dòng máu lên phổi, ra miệng, xuống dạ dày rồi vào ruột non. Cuộc hành trình kéo dài khoảng một tuần lễ. Ở ruột non, ấu trùng bám vào thành ruột và bắt đầu hút máu người bệnh.

Giun móc trưởng thành có thể đẻ ra cả ngàn trứng. Trứng lẫn trong phân, được thải trở lại đất. Với điều kiện thuận lợi, trứng nở ra ấu trùng, sống trong đất từ 5 tới 10 ngày, chờ cơ hội tái xâm nhập cơ thể.

Bệnh không lây lan từ người sang người, vì trứng cần đất để nở ra ấu trùng. Trẻ em chơi đùa trên sân đất, không mang dầy dép đều rất dễ mắc bệnh.

Giun móc gây ra ngứa bàn chân, nơi ấu trùng xâm nhập cơ thể. Khi bệnh trầm trọng, người bệnh đau bụng, tiêu chẩy, ăn mất ngon, sụt cân. Vì giun hút máu, bệnh nhân sẽ bị thiếu máu do thiếu sắt và chất đạm. Trẻ em có thể bị chậm tăng trưởng và chậm phát triển trí tuệ. Trường hợp bệnh mãn tính, nhất là ở trẻ em, bệnh nhân thấy rất mệt mỏi khó thở, nhịp tim không đều...đôi khi có thể đưa tới tử vong.

Bệnh được chẩn đoán khi tìm thấy trứng trong phân.

Giun móc có thể trị khỏi với một liều lượng albendazole hoặc mebendazole Bệnh nhân thường cũng được cho dùng bổ sung khoáng sắt.

Bệnh có thể phòng ngừa bằng cách không đại tiện bừa bãi ngoài trời, trên mặt đất và luôn luôn đi dày dép.

Sán xơ mít

Sán xơ mít, còn gọi là sán dây, là một loại ký sinh trùng rất dài, hình dẹp, không có bộ phận tiêu hóa. Do đó sán phải sống bằng cách lấy thực phẩm trực tiếp từ ruột non của người và súc vật mà chúng xâm nhập.

Sán trưởng thành gồm có ba phần: đầu để bám chặt vào ruột; cổ không phân đoạn nhưng có thể tái sinh rất mau, phần còn lại là mình gồm nhiều đoạn nhỏ mà những đoạn ở đuôi chứa buồng trứng. Khi trị bệnh mà không loại được đầu và cổ thì sán sẽ tái sinh toàn bộ.

Có ba loại sán dài thường thấy ở người.

1. Sán cá (Diphyllobothrium)

Sán cá là loại ký sinh trùng đường ruột dài nhất, từ 3 tới 10 m. Trong nước ngọt, trứng sán từ phân người nở ra ấu trùng và làm mồi ăn cho tôm tép. Cá lại ăn tôm tép và ấu trùng trưởng thành sán cá. Sán cá có ở khắp nơi nhất là những vùng nước cống rãnh ô nhiễm.

Người mắc bệnh khi ăn cá sống có nhiễm sán. Trong ruột, sán sẽ hút sinh tố B12 và gây ra bệnh thiếu hồng huyết cầu. Bệnh nhân cũng hay buồn nôn, tiêu chảy.

Để phòng ngừa bệnh, cần nấu chín cá trước khi ăn .

Sán cá được điều trị với thuốc Praziquantel. Bệnh nhân cần uống thêm sinh tố B 12 vì sinh tố này đã bị sán tiêu thụ.

2. Sán dây bò (taenia saginata).

Sán dây thịt bò rất phổ biến, đặc biệt ở các địa phương nuôi nhiều gia súc.

Người bị nhiễm sán khi ăn thịt chưa nấu chín có chứa ấu trùng sán. Sán sống trong ruột người, đứt từng đoạn có trứng theo phân ra ngoài. Súc vật ăn phải trứng và mang bệnh. Khi người ăn phải thịt bò có trứng của sán, thì trứng sẽ nở thành sán con và gây ra bệnh ở người.

Thường thường ruột người chỉ có một hay hai con sán dây nhưng chúng có thể sống rất lâu.

Người bệnh có mấy triệu chứng không đặc biệt như đau bụng ngâm ngầm, đi tiêu chẩy, mất ký, buồn nôn...

Bệnh được xác định bằng cách tìm thấy trứng hoặc từng khúc sán lẫn trong phân hoặc dính ở hậu môn.

Để phòng ngừa sán lây lan, cần nấu chín thịt bò ở nhiệt độ 56º C trong 5 phút.

Thuốc Praziquantel rất công hiệu để điều trị sán bò.

3. Sán dây thịt heo (Taenia Solium).

Người mắc bệnh khi ăn thịt heo có sán này.

Sán sống trong ruột. Nhưng những khúc sán có thể vào bao tử, chạy ra ngoài da, vào các bộ phận khác hoặc vào tế bào thần kinh và gây ra các triệu chứng trầm trọng như kinh phong, viêm màng não, thay đổi tâm trí.

Định bệnh bằng cách tìm trứng sán trong phân.

Sán dây thịt heo có thể chữa dứt bằng thuốc Praziquantel hoặc thuốc Albendazole.

Bệnh có thể ngừa bằng cách nấu thịt heo cho thật chín, nhất là ở các địa phương thường có bệnh sán lãi.

Kết luận

Bệnh sán lãi vẫn còn rất phổ biến tại Việt Nam và là gánh nặng về bệnh tật cho xã hội. Bệnh có thể gây ra một số biến chứng trầm trọng và cần được điều trị đúng đắn. Hiện nay có nhiều loại thuốc rất công hiệu sản xuất từ trong nước để tiêu diệt sán lãi, nhưng giá thành còn cao.

Công tác quan trọng không kém là hướng dẫn dân chúng trong việc phòng chống sự lây lan của bệnh bằng cách giữ gìn vệ sinh cá nhân, tiêu diệt trứng và ấu trùng giun sán trong giai đoạn đang phát triển, nấu chín thực phẩm, rửa rau trái sạch sẽ trước khi ăn..

Để hoàn tất công việc này, nhà nước cần có sự tiếp tay của mọi người dân và các cơ quan dân sự thiện nguyện trong và ngoài nước.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

© Copy right 2008 thuocvasuckhoe.com

Design By: ASEAN Việt Nam

Các thông tin trên thuocvasuckhoe.com chỉ mang tính chất tham khảo, khi dùng thuốc phải tuyệt đối tuân theo chỉ dẫn của Bác sỹ.
Chúng tôi tuyệt đối không chịu trách nhiệm về bất cứ hậu quả nào do tự ý dùng thuốc dựa vào thông tin trên thuocvasuckhoe.com gây ra.